نباید فراموش شود که آینده صنعت نفت و به طور کلی آینده و منافع جمهوری اسلامی ایران طی ۲۵ سال آینده به این قرارداد ها گره خورده است که بدون شک کوچک ترین نقصی در این قرارداد ها می تواند ما را در حاشیه نا امن اقتصادی، اجتماعی و احیاناً امنیتی قرار می دهد.

سایت مردم ک و ب – :

در یکی دو روز گذشته مصاحبه ای از دو نماینده هم استانی ( غلام رضا تاج گردون و غلام محمد ) در خصوص موضوع قرار دادهای نفتی دیدم که بیان داشتند
غلام رضا در مصاحبه با ایسنا : موضوع قراردادهای نفتی سیاسی شده است.
غلام محمد زارعی مصاحبه با خبرگزاری شانا : (موارد مطرح‌شده از سوی وزیر نفت ناظر بر شتاب در برداشت از میدان‌های مشترک، بازیافت، انتقال فناوری، حق حاکمیت نظام بر مخزن و مواردی ازاین‌دست بود ازاین‌رو ابهام‌ها برطرف شد و به‌طور طبیعی بخش‌های باقیمانده نیز در پرتو وفاق و همدلی رفع می‌شود) هرچند طی تماس تلفنی جناب زارعی قسمتی از صحبت های خود را تکذیب کردند و بیان داشتند که طی تماسی با خبرگزاری مذکور خواهان تصحیح حرف های خود خواهند شد اما با گذشت یک روز از تماس ترتیب اثری داده نشد.

حسب این اظهار نظرها چند نکته را خدمت دو نماینده محترم بیان خواهم کرد:

از ابتدا تلاش وزارت نفت و دولت بر این اساس بوده است که در رکود کامل خبری و در بی خبری و سکوت نخبگان و مردم و بدون اشراف و نظارت نهاد‌های نظارتی و امنیتی، الگویی را با ایراداتی اساسی با وسعت زمانی ۲۰ الی ۲۵ سال و پوشش میدانی اغلب میادین هیدروکربنی جمهوری اسلامی یا به تعبیری تمام ذخایر نفت و گاز فعلی و آینده کشور را طرح، تصویب و اجرا کند که با هشیاری و فراست بخش مهمی از بدنه کارشناسی دلسوز وزارت نفت و نخبگان اقتصادی، فنی، حقوقی و همچنین دانشجویان عدالت‌خواه در روشنگری، مطالبه‌گری و برجسته کردن موضوع و توجیه و تفسیر کارشناسی الگو برای نهادهای نظارتی و مسئول، زمان نهایی کردن این الگو و انعقاد قراردادها با شرکت‌های خارجی به تعویق افتاد.

طبق شعار آقای روحانی انتظار اصلی‌ از برجام این بود که چرخ زندگی‌ مردم بگردد. برنامه دولت روحانی این بود که با کنترل نقدینگی تورم کشور را پایین بیاورند. سپس با برجام سرمایه خارجی‌ جذب کنند (لازمه این کار تورم پایین است) که در نتیجه آن اشتغال ایجاد شود. اما امروز چون برجام این نتیجه را نداده است، سیاست‌های ضدّ تورمی کشور را در رکود فرو برده است که نتایج آن در آینده نزدیک شدید تر خواهد شد. لذا همانطور که رهبری به درستی‌ بیان کردند، نتیجه برجام در زندگی‌ مردم محسوس نیست. برای دوری همین نتیجه است که آقای زنگنه در تب‌ و تاب است که هر طور شده است قرارداد‌های نفتی‌ بزرگ را ببندند که سرمایه خارجی‌ موجب اشتغال شود. قرارداد‌هایی‌ که بنده جزئیات آن را نمی دانم (محرمانه برای مردم ) اما  مطلعین می‌‌گویند خلاف حاکمیت کشور بر منابع ملی‌ است.
رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار با دانشجویان، در پاسخ به انتقادات نسبت به قراردادهای جدید نفتی فرمودند: در مورد این قراردادهای جدید نفتی که حالا محل بحث است، هنوز چیزی در این زمینه تصویب نشده؛ هنوز هیچ چیز مسلّمی وجود ندارد.اوّل که این مسئله مطرح شد، ما یک تذکراتی دادیم به مسئولین؛ گفتیم خب شما برای اینکه بدانید اشکالات این مدل قرارداد و این شیوه قرارداد چیست، باید با کسانی که در اقتصاد نفتی واردند مشورت کنید.
حال این سوال مطرح است که چرا جلسات پیگیری و بررسی چنین الگویی با این اهمیت و با توجه به تعهداتی که ایجاد می‌کند پشت درهای بسته و در جلسه غیر علنی برگزار می‌شود و از همه مهم تر در این جلسات نهایت وقتی که در اختیار نمایندگان منتقد قرار گرفت ۴ دقیقه بود ! به نظر شما این وقت کوتاه برای بیان نقاط ضعف و خطرات این قرارداد ها کافی بوده؟ لازم است دو نماینده محترم در وهله ی اول منافع ملی و مردم را بر مسائل دیگر ترجیح دهند و به وظیفه خطیر وکیل الرعایا بودن خود اهتمام وزرند نه وکیل الدوله بودن..
ضمن تشریح خطرات پیش رو و تاکید بر توجه و رفع آن ،پاسخ گویی مسئولین در مقابل افکار عمومی و امت شهید پرور میهن اسلامی را تنها چند مورد از تناتقضات این قرار دادها را برای یاداوری خدمت دو بزرگوار یادآور می شوم:

۱- نقض حاکمیت : در این قراردادها به صراحت مدیریت تولید میادین نفت و گاز کشور به شرکتهای بیگانه سپرده شده و کنترل آن از دست نظام جمهوری اسلامی خارج خواهد شد. ضمن اینکه حاکمیت بر تولید در دست دولت نیز نخواهد بود و در صورت اعمال تحریم علیه کشور امکان کاهش تولید وجود نخواهد داشت و یا غرامت آن باید پرداخت شود.

۲-حذف سابقه نفتی ایران : با خلع ید از شرکتهای موجود، توسعه و تولید شرکت های داخلی تضعیف شده و در مدت۲۰ تا ۲۵ سال اجرای این قراردادها عملا شرکت های مذکور مضمحل خواهند شد و دستاوردهای صد ساله صنعت نفت (اعم از نیروی انسانی با تجربه و سازمانی و … ) بر باد خواهد رفت.

۳- عدم توجه به تولید صیانتی: به دلیل فقدان سیستم جدی جریمه برای شرکتهای خارجی طرف قرارداد ، در صورت کاهش تولید و نرسیدن به اهداف قراردادی، و همچنین هدفمند نبودن قراردادها با توجه به مسایل فنی، اهدافی همانند بالابردن تثبیت شده سطح تولید و ضریب بازیافت با اصول صیانتی محقق نخواهد شد.

۴-کاهش در امد خالص ملی از محل تولید نفت و گاز: به دلیل عدم وجود سیستم نظارت دقیق فنی و مالی شرکت ملی نفت ایران بر پیمانکار و با ایجاد تعهدات سنگین مالی، درآمد خالص ملی از محل تولید نفت و گاز کاهش خواهد یافت.

۵-قرارداد جعبه سیاه : با شیوه قراردادی مبهم و دربسته، مانند جعبه ی سیاه فعلی که بدون در نظر گرفتن نیازهای واقعی هر میدان نفتی، یک نسخه کلی برای تمام میادین تجویز شده است،هدف انتقال تکنولوژی و توسعه صنایع داخلی به ثمر نخواهد نشست.

۶- ترویج خام فروشی نفت : یکپارچه نبودن قراردادهای بالادستی و پایین دستی موجب خواهد شد بازپرداخت هزینه­ های بدون سقف (Open Capex) و پاداش گزاف قرارداد (نسبت به خط پایه تخلیه بسیار بدبینانه) به جای فروش محصولات متنوع پایین دستی، به خام فروشی نفت وابسته شود که این امر اقتصاد کشور را هر چه بیشتر به خام فروشی نفت وابسته خواهد کرد.

امید است نمایندگان محترم با دقت نظر کافی به بررسی این قرار دادهای بپردازند و به مخاطرات ذکر شده توجه نموده و اصلاح مدل فعلی قراردادی را به صورت جدی در دستور کار خود قرار دهند و نباید فراموش شود که آینده صنعت نفت و به طور کلی آینده و منافع جمهوری اسلامی ایران طی ۲۵ سال آینده به این قرارداد ها گره خورده است که بدون شک کوچک ترین نقصی در این قرارداد ها می تواند ما را در حاشیه نا امن اقتصادی، اجتماعی و احیاناً امنیتی قرار می دهد.

شایان نادری عضو شورای مرکزی کشور