یاسوج ۲۴: هومن خدابخشی * : خیلی راحت می‌توان با پدیده یک دوره‌ای بودن دولت ها کنار آمد لذا کنشگران قدرت و خدمت نباید نسبت به آن حساسیت غیر متعارف داشته باشند. در نظام های سیاسی متکی بر آرای عمومی؛ چه کسانی که به چارچوب ها و سازو کارهای دموکراتیک معتقدند و چه کسانی که […]

یاسوج ۲۴: * : خیلی راحت می‌توان با پدیده یک دوره‌ای بودن دولت ها کنار آمد لذا کنشگران قدرت و خدمت نباید نسبت به آن حساسیت غیر متعارف داشته باشند. در نظام های سیاسی متکی بر آرای عمومی؛ چه کسانی که به چارچوب ها و سازو کارهای دموکراتیک معتقدند و چه کسانی که بر مبنای دینی عمل می‌کنند. مراجعه به آرای ملت نقش تعیین کننده ای دارد. یک دوره ای بودن ریاست جمهوری و یا دو دوره ای بودن آن، که اکثر قریب باتفاق دموکراسی ها این گونه اند، بیشتر به عملکرد و کاراکتر یک دولت برمی گردد.
برخی از کشورها با تجربه‌ی یک دوره ای بودن نهاد ریاست جمهوری و باور به فرایند دموکراتیک به راحتی نتیجه آن را پذیرفته‌اند مثلاً در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۰۷ فرانسه “نیکولا سارکوزی” با شعارهای کاهش کسری بودجه، افزایش امنیت کشور، ساماندهی وضع مهاجرت و مبارزه با نژادپرستی که از مسائل عمده کشور فرانسه محسوب می شدند. توانست با کسب آرا ۵۳ درصدی مردم فرانسه سکان کاخ الیزه را به دست بگیرد. اما پس از پایان دور اول ریاست جمهوری‌اش که در فرانسه‌ دوره پنچ ساله محسوب می شود نتوانست رضایت عمومی را نسبت به عملکردش جلب کند و با اقدامات شکننده در سیاست های داخلی بدون توجه به خواسته ها و نیاز های ملت فرانسه برای دور دوم نامزد انتخابات ریاست جمهوری می شود که با رای منفی روبرو می شود و در رقابت با “فرانسوا اولاند” در انتخابات ۲۰۱۲ شکست می خورد. البته این روند فقط مختص فرانسوی ها نبود در جمهوری فدرال امریکا این اتفاق هم برای جمهوری خواه هان و هم برای دموکرات ها به وقوع پیوست. در انتخابات ۱۹۷۷ در رقابت بین “جرالد رودولف فورد” جمهوری خواه و “جیمی کارتر” دموکرات سرانجام با انتقادات تند کارتر از سیاست‌های اقتصادی فورد که منجر به رشد بی سابقه تورم و صفوف طولانی در پمپ بنزین شد باعث شکست فورد و یک دوره ای شدن دولتش شد. دوئل یک دوره ای شدن ریاست جمهوری در ایالات متحده به دور بعدی انتخابات هم کشیده شد به طوری که در رقابت انتخاباتی ۱۹۸۱ در چلنج انتخاباتی میان کارتر و ریگان برای رسیدن به کاخ سفید، کارتر می بایست از عملکرد دوره اول دولتش دفاع کند و با مطرح کردن سایه جنگ و خطر وقوع جنگ در صورت رئیس جمهور شدن ریگان سعی کرد او را به چالشی جدی بکشاند و افکار عمومی را به سمت خود جهت دهی کند. اما شرایط بحرانی و عدم کنترل سیاست ها توسط وی بخصوص در ماجرای گروگان گیری ها در تهران و عدم توانایی پاسخگویی به مطالبات آن روز جامعه منجر به شکست دموکرات ها در این انتخابات شد. کاتر هم به مانند فورد و سارکوزی به جمع ریاست جمهوری های یک دوره ای پیوست.

اوضاع و احوال این روزهای ایران و نارضایتی های عمومی از حسن روحانی در دور اول ریاست جمهوری فرضیه یک دوره ای شدن وی را جدی تر می کند. گویا قرار است فصل جدیدی را برای ما رقم بزند. هر چند که تا قبل از این محمدعلی ابطحی لیدر فکری اصلاح طلبان برای انتخابات سال ۱۳۸۸ تئوری یک دوره ای شدن ریاست جمهوری را برای محمود احمدی نژاد پیش بینی کرده بود اما این تحلیل بیشتر از آنکه با واقعیت های جامعه آن دوره هم خوانی داشته باشد بیشتر از روی احساسات و عدم شناخت کافی از بدنه اجتماعی آن زمان نشأت می گیرد. حبی که ابطحی نسبت به جریان سیاسی اش دارد مانع از این می شود که این واقعیت را بپذیرد که دوره اول ریاست جمهوری احمدی نژاد پرکارترین و فعال ترین دولت  بعد از انقلاب محسوب می شود و طبقه متوسط رو به پایین جامعه که بیشترین جمعیت را شامل می شوند با دولت هم سو و همراه اند و این تئوری برای دوره اول احمدی نژاد از  اساس بنیه محکمی ندارد. اما چرا دولت روحانی به سرنوشت سارکوزی، فورد و کارتر  دچار می شود پر واضح است که بررسی عملکرد دولت روحانی در دور اول ریاست جمهوری‌اش گویای امیدواری در اوایل دولت و ناامیدی و سرخوردگی در پایان دولت است. دولت نتوانست متناسب با توقعات فزاینده ای که در جامعه ایجاد کرده بود پاسخ متناسب و متعادل بدهد. اگر همه دستاوردهای دولت را برجام ۱۵۹ صفحه ای بدانیم و یا به برجام گره بزنیم همانگونه که اعتداگرایان گره می زنند به گفته رئیس کل بانک مرکزی ولی الله سیف تقریباً « هیچ» بوده و سخن گفن از برجام در کف جامعه که مردم نسبت به آن آلرژی پیدا کردند به جز فحاشی و تنفر نسبت به فرد گوینده نتیجه ای دیگر  نخواهد داشت. حال برخوردها و رفتار ها نسبت به این دولت خسته کننده و کسل آور که برای اولین بار در جمهوری اسلامی ایران با « نه» ملت یک دوره ای خواهد شد چگونه است. اگر اصلاح طلب ها و اعتدالیون به سازو کار دموکراتیک و خط و مشی آن باور داشته باشند در صورت شکست در رقابت برای بدست آوردن کرسی قدرت باید به نتیجه آن هم گردن نهند و به دنبال رفتار های دیکتاتوری به مانند سال ۸۸ نباشند اگر هم به مانند به مردم سالاری دینی معتقدند در صورت عدم پیروزی در رقابت برای بدست گرفتن کرسی خدمت باید مسالمت آمیز با آن برخورد کنند و از تئوری توهم توطئه و مهندسی شده که منشأ بروز وظهور آن مشخص است دوری گزینند.

 

  • دانشجوی کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه دولتی یاسوج