محمدسعید میرزایی خودکشی( Suicide ) در لغت نامه ی دهخدا به معنای “خود را به وسیله ای کشتن ، انتحار ، کار زیاد کردن ، کوشش بسیار” آمده است. خودکشی تلاشی آگاهانه به منظور خاتمه دادن به زندگی شخص توسط خودش می‏باشد که ممکن است این تلاش به اقدام تبدیل گردد یا فقط به شکل احساسی …

سایت مردم استان ( ک و ب ) –

( Suicide ) در لغت نامه ی دهخدا به معنای “خود را به وسیله ای کشتن ، انتحار ، کار زیاد کردن ، کوشش بسیار” آمده است. تلاشی آگاهانه به منظور خاتمه دادن به زندگی شخص توسط خودش می‏باشد که ممکن است این تلاش به اقدام تبدیل گردد یا فقط به شکل احساسی در فرد بماند. از شروع تاریخ مکتوب روی داده و نگرش ها نسبت به آن بسته به زمان، فرهنگ و همچنین انگیزه ها متغیر بوده است. به گفته Ashnaydmn: عمل آگاهانه آسیب رساندن به خود است که می‏توان آن را یک ناراحتی چند بعدی در انسان نیازمندی دانست که برای مسئله تعیین شده او این عمل بهترین راه حل تصور می‏شود. بر اساس تعریف مرکز مطالعات انستیتو ملی بهداشت روانی آمریکا، تلاشی آگاهانه به منظور خاتمه دادن به زندگی شخص توسط خودش می‏باشد که ممکن است این تلاش به اقدام تبدیل گردد یا فقط به شکل احساسی در فرد بماند. این تعریف سه شکل مختلف این پدیده را مطرح می‏کند. سن، جنس، تاهل، شغل، بیکاری، مهاجرت، بیماری های صعب العلاج، مصرف الکل، عوامل محیطی و فرهنگی در پیشبرد به سوی اقدام به اثر گذارند. را می توان به چهار دسته تقسیم کرد: ۱٫ خودخواهانه، ۲٫ دگر خواهانه، ۳٫ آنومیک، ۴٫ تقدیرگرایانه. فروید معتقد است که بیشتر بیانگر مسئولیت و تصمیم گیری فردی است. هرچند به نظر می رسد تعامل و ترکیبی از عوامل اجتماعی و فردی بیشتر تعیین کننده موضوع باشد. می تواند برای خانواده و جامعه مصیبت بار باشد. بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت تا سال ۲۰۲۰ حدود ۱۵۳۰۰۰۰ مورد مرگ ناشی از را شاهد خواهیم بود. در ایران آمار حدود۸/۱ در هر صد هزار نفر می باشد. از مهم ترین علل در ایران می توان به ۱٫ اختلافات زناشویی و نامناسب بودن شرایط زندگی خانوادگی، ۲٫ ناراحتی های روانی شکست در عشق و اختلالات روانی و شخصیتی، ۳٫ فقر و بیکاری و اعتیاد و تورم و شرایط نامساعد اقتصادی، ۴٫ گذار از حالت سنتی به صنعتی اشاره نمود. افسردگی شایع ترین اختلال روانی می باشد که باید به شدت در این بیماران در ارتباط با اقدام به و دیگر کشی به خصوص خود کشی محتاط بود. باید بعنوان یک بحران Crisis در نظر گرفته شود. بحرانی که قادر است خصارت مهمی به نام حذف نیروی انسانی را برای یک جامعه به بار بیاورد. مروزه نوجوانان و جوانان از جمله بحرانی ترین مشکلات جوامع صنعتی به شمار می آید و هر خانواده ای باید از علل دست زدن جوانان به این عمل آگاه بوده و زمینه های بروز آن را بشناسد تا بتواند در کاهش احتمال بروز این بحران در میان نسل جوان بکاهد. بررسی ها نشان می دهد بعد از مصاحبه با نوجوانانی که قصد داشته و یا حداقل یکبار به آن دست زده بودند اکثرشان اقرار کردند که علت اقدامشان به این کار فرار از موقعیتی بود که در آن قرار داشتند و یا توانائی تحمل وضعیت موجود را نداشتند. عده ای از افرادی که میکنند قصد مردن ندارند اما تنها راهی که برای بیان احساسات خود به اطرافیانشان پیدا میکنند اقدام به این کار است. در اغلب موارد علامات و نشانه هائی وجود دارند که مشخص میکند فرد قصد دارد :صحبت از و یا مرگ در حضور دیگران، صحبت از فرار، بخشیدن وسائل و متعلقات خود به دیگران، صحبت از نا امیدی و احساس گناه کردن، علاقه نداشتن به شرکت در فعالیت های مورد علاقه شان، مشکل داشتن در تمرکز در فعالیت های روزانه، تغییرات در عادات غذائی و خواب، دست زدن به اعمال مخرب مانند بریدن یا سوزاندن اعضاء بدن و یا روی آوردن به مواد مخدر از جمله این موارد هستند. بر اساس گفته ی صاحبنظران تضعیف پیوندها در جامعه” پرطرفدارترین تئوری و نظریه‌ای است که در رابطه با مطرح شده است، این پیوندها که در سطوح مختلف قرار دارند، در صورت کمرنگ شدن منجر به رفتن جامعه به سمت عدم سلامت و در نتیجه نارضایتی فرد از خود می‌شوند. بر اساس آمار سازمان پزشکی قانونی در سال ۹۴ حدود ۴۰۲۰ نفر بر اثر در کشور جان خود را از دست دادند. اقدام به وخودکشی ممکن است منجر به فوت فرد بشود یا برعکس آن موجب مرگ نشود. ایلام۷۰/۱ در هر صد‌هزار نفر است و میزان موفق در هر صد‌هزار نفر۲۸/۹ و نسبت موفق مردان نسبت به زنان ۱ به ۴ است. پس از ایلام، لرستان با ۱۱/۴ در هر صد‌هزار نفر، کرمانشاه ۹/۶ در هر صد‌هزار نفر، گلستان  ۹/۵ در هر صد‌هزار نفر و با ۹/۲ در هر صد‌هزار نفر بالا‌ترین میزان در استان‌های کشور را دارند. روزانه چیزی حدود ۱۵ نفر مورد اقدام به در کشور اتفاق میافتد که میانگین سنی حدود ۲۵ سال را به خود اختصاص می دهد. نوجوانان و جوانان گروه پر خطری هستند که امروزه بیشترین میزان این آمار و ارقام را شامل می شوند. نوجوانان و جوانان به دلیلی شرایط رشدی و روانشناختی که داشته و در جایگاه خود که در خانواده برایشان تعریف شده ممکن است دچار تردید گردیده و اقدام Suicide attempt به از دیدگاه خودشان بهترین راه برای پایان دادن به تمام مشکلات نموده که آن راه تنها با میسر می شود. این دوران گذار به دلیل ایجاد تضادهای شدید بین باورها و واقعیت‌ها، انگیزه را در افراد زیاد کرده است و به همین دلیل آمار در ایران بالا است. تا قبل از دهه هشتاد شایع ترین راه خودسوزی بود و در دهه هشتاد حلق آویز نمودن و نهایتا در این دهه خاموشSilent Suicide  یا همان به وسیله داروها بخصوص داروهای بدون نسخه شایع ترین راه اقدام به است. نوجوانان به دلیل بیان و انتقال خواست‌ها و احساس تخریب شخصیت خود می توانند دچار انگیزه Suicide Motivation گردیده و اقدام به نمایند. این روزها بیمارستان امام سجاد شهر یاسوج نیز کم پذیرای چنین موارد مراجعه کننده نیست. خصارات و بار مالی و فرهنگی و اجتماعی که این عامل در استان ما دارد می تواند نقش جبران ناپذیری در چرخه ی اقتصادی و گردش سلامت استان اعمال کند. یادمان باشد که این مساله جنبه ی بین المللی نیز می تواند داشته باشد، معیارهای اثر گذاری سوء در دنیا شامل: تأثیرات روانشناختی، اجتماعی، و اقتصادی بر خانواده و جامعه غیرقابل اندازه‌گیری است.

چگونه با بیمار مستعد خودکشی برخورد کنیم: وقتی که افراد می‌گویند “من از زندگی خسته ام I’m tired of life ”  یا “دیگر چیزی در زندگی وجود ندارد There is nothing in life “، اغلب به آنها توجهی نمی‌شود یا برای آنها افراد دیگری با شرایط سخت‌تر مثال زده می‌شوند، اولین تماس با فرد مستعد خودکشی بسیار مهم است. اغلب تماس‌ها در کلینیک‌های شلوغ، خانه یا محل‌های عمومی رخ می‌دهد که  در این محل‌ها داشتن یک گفتگوی خصوصی ممکن است مشکل باشد.۱. قدم اول یافتن مکان مناسبی است که در آن گفتگویی آرام و به طور خصوصی بتواند انجام شود.۲. قدم بعد اختصاص دادن زمان کافی است. بیماران مستعد خودکشی برای کاهش دردهای درونی خود نیاز به زمان بیشتری دارند و  با دادن فرصت  بیشتر به آنها باید از نظر ذهنی آماده شوند.۳. مهم‌ترین کار گوش دادن مؤثر به آنها است. گوش دادن موثر قدم مهمی در کاهش دادن نا امیدی آنهاست. هدف، پرکردن فاصله ایست که در اثر نا امیدی ایجاد شده و امید دادن به شخص است که شرایط او می‌تواند به نحو بهتری تغییر کند. برای ارتباط با افراد دارای افکار خودکشی بایستی: با توجه به فرد گوش دهید. خونسرد باشید. احساسات فرد را درک کنید. با احترام و پذیرش به صحبتهای فرد گوش کنید. به ارزش‌ها و عقاید بیمار احترام بگذارید. با بیانی روشن و قابل اعتماد صحبت کنید. توجه، علاقه  و مهربانی خود را به  فرد نشان دهید .به احساسات فرد دقت کنید.

برای اینکه ارتباط راحت‌تری با فرد داشته باشید، با وی آرام، باز، با مهربانی و پذیرش و بدون قضاوت برخورد کنید. در سریع ترین زمان ممکن باید فرد به روانپزشک ارجاع داده شود. علایم ارجاع شامل: دارا بودن بیماری روانپزشکی ، تمایل به مرگ، سابقه قبلی اقدام به خودکشی، سابقه فامیلی خودکشی، الکلیسم، یا بیماری روانپزشکی، بیماری جسمی، نداشتن حمایت اجتماعی. منابعی که می توانند از این افراد حمایت کنند در نوبت اول،  خانواده سپس دوستان، همکاران، روحانیون، مراکز بحران، کارکنان بهداشتی می باشند. بهتر است که خانواده ها به این امر توجه کرده و مسئولین با مدیریت این موضوع به عنوان یک بحران اساسی تلاش کرده و برنامه ها و آموزش های لازم را در سطوح مختلف جامعه نسبت به کاهش خصارات جانی و مالی حاصل از آن تلاش نمایند.

* کارشناس ارشد داخلی جراحی، دانشگاه علوم پزشکی

 منابع:

۱- دهخدا، علی اکبر،۱۳۴۷، لغت نامه، زیر نظر محمد معین،تهران : انتشارات دانشگاه تهران

۲- http://asibha.mcls.gov.ir/fa/ghorop/suicide/moghadame

۳- Zarani F, Vaghar M. Epidemiology of suicide in university students. Second Seminar of University Students’ Mental Health. University of Tarbiat Modares; 2003.

۴- Yasamy M, Sabahi A, Mirhashemi M, Seifi S, Azar Keyvan P, Taheri M. Epidemiological survey of suicide through the Forensic Medical Center in the province of Kerman. Iran J Psychiatry Clin Psychol. 2002; 7(4): 4-12

۵- عنوان کتاب: خودکشی ، جنبه های جامعه شناختی Suicide, etude de Sociologie، نویسنده : دورکیم، امیل، Durkheim Emile، مترجم: سالارزاده امیری ، نادر، چاپ: اول، تهران، ۱۳۷۸، انتشارات: دانشگاه علامه طباطبایی.

۶- http://www.irannaz.com/news_detail_2025.html

۷- http://www.salamatnews.com/news/119072/

۸- http://www.tabnak.ir/fa/news/273663/

۹- زجاجی، علی و همکاران (۱۳۷۸). پیش نویس برنامه ادغام پیشگیری اولیه از خودکشی در نظام مراقبت‌های بهداشتی اولیه. اداره کل پیشگیری و مبارزه با بیماری‌ها، معاونت بهداشتی وزارت بهداشت

۱۰- مصباح، نسرین. جزوه آ موزشی پیشگیری از خود کشی، چرا مردم خودکشی می‌کنند؟ حوزه معاونت دانشجویی و فر هنگی مرکز مشاوره دانشجویی دانشگاه تهران.

۱۱- دکتر لاله حبیبی کوهی و همکاران، پیشگیری از خود کشی برای بهورز و رابطین بهداشتی، انستیتو روانپزشکی تهران- مرکز تحقیقات بهداشت تهران، زمستان