حجم کل نفت و گاز درجای (OGIP/OOIP) این میادین در مجموع به ترتیب حدود با ۲۴۷۶ میلیون بشکه نفت خام و ۱۴۶۰ میلیارد فوت مکعب محاسبه شده است. اگر چه به علت اطلاعات محدود سطوح تماس آب و نفت در هر سه میدان و سطح تماس گاز و نفت در میدان ریگ، عدم وجود اطلاعات لرزه نگاری و کمبود اطلاعات پتروفیزیکی، محاسبات حجمی انجام شده از عدم قطعیت (Uncertainty) قابل توجهی برخوردار است.

–  دکتر محمدحسین دانشفر *  : میادین نفتی سه گانه زاگرس مرکزی شامل میادین ریگ، شوروم و دودرو در فاصله تقریبی ۸۰ کیلومتری شمال غربی یاسوج و ۱۸۵ کیلومتری جنوب غربی اصفهان در کوههای سر به فلک کشیده ی زاگرس مرکزی یعنی کوههای شوروم و ریگ در بویراحمدسفلی قرار دارند. ارتفاع این میادین از سطح دریا ۲۰۰۰ تا ۳۶۰۰ متر متغیر بوده و دارای آب و هوایی تقریبا سرد و ناپایدار می باشند. 

     این میادین سه گانه بین سال های ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۰میلادی (۱۳۴۵-۱۳۴۹) توسط شرکت آجیپ AGIP کشف گردیدند. این میادین در حوزه فعالیت شرکت سیریپ SIRIP قرار داشته که بعد از تجاری شناخته شدن آنها، قرار بود نفت این میادین تولید و صادر گردد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، مسوولیت میادین مذکور به شرکت ملی نفت ایران و مدیریت اکتشاف واگذار گردید.

حجم کل نفت و گاز درجای (OGIP/OOIP) این میادین در مجموع به ترتیب حدود با ۲۴۷۶ میلیون بشکه نفت خام و ۱۴۶۰ میلیارد فوت مکعب محاسبه شده است. اگر چه به علت اطلاعات محدود سطوح تماس آب و نفت در هر سه میدان و سطح تماس گاز و نفت در میدان ریگ، عدم وجود اطلاعات لرزه نگاری و کمبود اطلاعات پتروفیزیکی، محاسبات حجمی انجام شده از عدم قطعیت (Uncertainty) قابل توجهی برخوردار است.

۱-   میدان ریگ:

اولین میدان اکتشافی از سری میادین زاگرس مرکزی می باشد. چاه-۱ ریگ در سال ۱۹۶۶ حفاری شد و ستون نفت در مخزن داریان مشاهده گردید. میزان  حجم نفت درجای مخزن داریان این میدان۸۴۶ میلیون بشکه تخمین زده شده است. تعداد کل چاههای میدان ریگ  5 حلقه چاه و میزان تولید چاههای فوق ۲۰۰۰-۱۵۰۰ بشکه در روز بوده و ضریب بازیافت طبیعی مخزن ۹ درصد می باشد. در مطالعات MDP انجام شده توسط گروه شرکت های جهاد تحقیقات، Petrofac و ECL به دلیل پایین بودن فشار اولیه مخزن، فرازآوری مصنوعی چاههای میدان ریگ با پمپ های درون چاهی مد نظر قرار گرفته است.

۲-میدان شوروم :

در این میدان با حفر چاه- ۱ در سال ۱۹۷۰، امکان تولید نفت در لایه سروک محقق گردید. تعداد کل چاههای تولیدی میدان شوروم ۶ حلقه بوده که دبی تولید چاههای فوق بین ۲۵۰۰-۲۰۰۰ بشکه در روز پیش بینی می گردد.

میزان نفت درجای میدان ۱۵۸۲ میلیون بشکه ارزیابی شده و ضریب بازیافت طبیعی مخزن ۱۵ درصد می باشد. بخش نفتی سازند سروک بالاتر از سطح دریا قرار گرفته است که با توجه به فشار مخزن، سیال درون چاه در عمق تقریبی ۱۸۰۰متر بالاتر از سطح دریا به فشار اتمسفر می رسد و فشار جریانی لازم برای رسیدن به سطح زمین که در عمق ۲۰۰۰ تا ۳۰۰۰ م ب س د قرار گرفته است را ندارد. لذا چاههای میدان بصورت طبیعی جریان پیدا نمی کنند و به فرازآوری مصنوعی مانند تزریق آب، گاز یا نصب پمپ های درون چاهی جهت تولید از چاه نیاز می باشد.

۳- میدان دودرو:

در غرب میدان کوه ریگ قرار گرفته است که ساختمان آن به صورت یک تاقدیس به مساحت  3*13 کیلومتر در راستای شمال غرب به جنوب شرق می باشد. حفاری چاه شماره ۱ در این میدان جهت ارزیابی سازندهای سروک، داریان و فهلیان انجام و وجود لایه نفتی در سازند فهلیان اثبات گردید. با اسید کاری حد فاصل ۱۴۹۵-۱۴۸۵ متری در سازند فهلیان، چاه با دبی ۱۷۸۲ بشکه در روز و نسبت گاز به نفت ۴۱۲ فوت مکعب بر بشکه جریان یافته است. میزان نفت در جای میدان ۴۸ میلیون بشکه با ضریب بازیافت مخزن ۳۰ درصد ارزیابی شده است.

در ابتدای دهه ۸۰ شرکت نفت مناطق مرکزی ایران، تهیه طرح جامع توسعه میادین مذکور را به شرکت مشاور توسعه صنایع نفت و انرژی قشم و کنسرسیومی متشکل از شرکت های انگلیسیECL  و Petrofac  واگذار نمود.

 هدف از توسعه میادین نفتی رشد ( ریگ، شوروم و دودرو)، بررسی امکان تولید نفت به میزان ۳۵ هزار بشکه در روز از میادین مذکور و ارسال آن به پالایشگاه اصفهان می باشد. با توجه به عدم قطعیت های موجود در خصوص مقدار نفت درجای اولیه این میادین و کاهش ریسک اقتصادی قبل از توسعه کامل میادین، توسعه آنها در دو فاز مدنظر می باشد.

 در فاز اول توسعه میادین فوق جهت تولید ۸ ه ب ر (۵ ه ب ر از شوروم و ۳ ه ب ر از ریگ) برنامه ریزی شده است که دراین مرحله ارزیابی تولید از میادین فوق الذکر، بررسی وضعیت تولیدی چاهها و انجام آزمایشات لازم پیش بینی شده است. در اوایل سال ۱۳۸۰ شرکت نفت مناطق مرکزی ایران، تهیه طرح جامع توسعه میادین مذکور را به شرکت مشاور توسعه صنایع نفت و انرژی قشم و کنسرسیومی متشکل از شرکت های انگلیسیECL  و Petrofac  واگذار نمود. همچنین لرزه نگاری میادین با هدف رفع ابهامات ساختمانی مدنظر است. پس از تحقق اهداف مورد نظر در فاز ارزیابی و در صورت موفقیت آمیز بودن نتایج مورد نظر، فاز دوم توسعه دردستور کار قرار خواهد گرفت.

توسعه فاز اول این میادین یعنی تولید ۸ هزار بشکه نفت خام در روز در سالهای ۱۳۸۳ و ۱۳۸۶ مورد تصویب قرار گرفت اما در هر مرحله به دلیل محدودیت های بودجه و اولویت سرمایه گذاری، توسعه این میادین مستقل در اولویت های بعدی توسعه قرار گرفت. در حال حاضر نیز پس از شدت یافتن تحریم های نفتی در سال های اخیر و تمرکز توسعه میادین مشترک نفت و گاز، توسعه این میادین به دلیل بحران در اعتبارات و منابع مالی مجدداً از اولویت خارج گردیده است.

برآورد مالی اولیه مورد نیاز برای فاز ارزیابی طرح توسعه میادین رشد به منظور دستیابی به میزان تولید معادل ۸۰۰۰ بشکه در روز معادل ۳۴/۳۱۰۵ میلیارد ریال(۱/۱۳۶۵ میلیارد ریال+۹۴/۱۴۱ میلیون دلار) محاسبه شده لیکن برای توسعه کامل بیش از یک میلیارد دلار اعتبار برای توسعه نیاز دارد.

اگر چه در سال ۱۳۹۱ برای نخستین بار و با مجوز بانک مرکزی استفاده از ماده ۲۲ سرمایه گذاری خارج از صنعت نفت جهت توسعه میادین ریگ، شوروم، دودرو در شرکت نفت مناطق مرکزی ایران فراهم و مقرر گردیده بود قرارداد نحوه استفاده از تسهیلات امضاء و تغذیه پول برای شتاب عملیات اجرائی توسعه میادین جدید آغاز شود و به دلیل مشکلات و بحران های ناشی از تحریم  حالت اجرایی به خود نگرفت و اخیراً نیز توسعه این میادین در بسته های پیشنهادی جهت جذب منابع و سرمایه گذاری خارجی قرار گرفته است، لیکن به نظر می رسد مسوولین استان و بخصوص نمایندگان محترم استان در مجلس شورای اسلامی می بایست با اتخاذ این راهبرد کلان و اساسی نهایت تلاش خود را برای جذب سرمایه از طریق بانکها یا بخش خصوصی داخلی یا خارجی جهت توسعه این میادین نفتی بکار گرفته چرا که در صورت توسعه و بهره برداری، توسعه پایدار استان، تولید درآمدهای حاصل از تولید مناطق نفتی و از همه مهمتر اشتغال پایدار و شکوفایی استان محروم و نیازمندمان رقم خواهد خورد.


* معاون برنامه ریزی شرکت فلات قاره (وزارت نفت )

منابع و مأخذ:
http://www.javanemrooz.com/news/newsreader/bornanews/show-319862.aspx
http://www.nioc.ir/fpublications/ekteshaf/52/pdf/52-07.pdf
http://www.bazarkhabar.ir/News.aspx?ID=28987    
http://www.icofc.org

*

منبع : عصردنا