یاسوج – ایرنا- سال هاست وعده ها و برخی برنامه های تحمیلی برای ساماندهی و اسکان عشایر مطرح می شود اما نه تنها از مشکلات عشایر نکاسته بلکه مرگ تدریجی برخی سنتها ، زندگی ایلیاتی و بدتر شدن وضعیت اقتصادی عشایر را در پی داشته است.

اسکان عشایر یکجانشین شدن اختیاری عشایری است که درحال کوچ فصلی از محلی به محل دیگر برای امرار معاش در تکاپو هستند.

بررسی ها نشان می دهد که اسکان گروههای عشایری موثرترین راهبرد پذیرفته شده جهانی برای حل مشکلات این قشر است.

طرح اسکان عشایر از جمله طرح هایی است که قبل و بعد از انقلاب اسلامی در ایران به اجرا درآمده و در هر دوره حساسیت های زیادی به همراه داشته است.

با این حال کارشناسان امور عشایر معتقدند نباید آهنگ تغییرات زندگی کوچ نشینی و موضوع اسکان عشایر با شدت انجام می شد و بهتر بود با شیب ملایم تر و بررسی همه جانبه و جامع تری اقدام به عملیاتی کردن این طرح مثبت می شد.

یکی از دلایل اسکان عشایر کاهش و یا جلوگیری از تخریب عرصه های مرتعی و جنگلی توسط دامهای عشایر عنوان می شود که پس از اسکان عشایر تغییر محسسوسی در کاهش اینگونه تخریب مشاهده نشده است.

به گزارش خبرنگار ایرنا و آنگونه که مدیرکل منابع طبیعی این استان می گوید: در بهار امسال بیش از ۱۰۰ پرونده مربوط به تخریب منابع طبیعی ، مراتع و پوشش گیاهی به مراجع قضایی استان ارجاع داده شده است.

به گفته محمدرضا جهان آرا حدود ۷۰ نفر در این راستا زندانی شده اند که این مهم بیانگر تخریب عرصه های طبیعی توسط افرادی غیر از جامعه عشایری است .

اجرای طرح اسکان عشایر در اگرچه در نگاه کلی طرحی جامع و به سود عشایر بوده اما در واقعیت منافع ملموسی در بر نداشته و با استقبال عشایر رو به رو نشده است.

نتایج یک تحقیق درباره تغییرات اقتصادی و اجتماعی عشایر کهگیلویه و بویراحمد در قبل و بعد از کوچ حاکی از تاثیر مثبت اسکان عشایر بر وضعیت اجتماعی آنان است.

با این همه نتایج تحقیق صورت گرفته نشان می دهد تاثیر اقتصادی اسکان عشایر اندک بوده و در عین حال دارایی های آنان تغییر چندانی نیافته است.

همچنین نگرش عشایر نسبت به طرح اسکان براساس نتایج این تحقیق مثبت ارزیابی می شود.

نتایج تحقیق نشان می دهد که سطح تولید محصولات کشاورزی و دامی عشایر پس از اسکان کاهش یافته و از تعداد دام آنان پس از اسکان هم کاسته شده است.

گفت و گوی خبرنگار ایرنا با برخی از نمایندگان عشایر کهگیلویه وبویراحمد اگر چه برمخالفت آشکار آنها با اسکان دائمی در برخی مناطق حکایت دارد.

یکی از عشایر بویراحمد در این زمینه به خبرنگار ایرنا می گوید: طرح اسکان نه تنها سودی به حال عشایر نداشته بلکه بر مشکلات و دغدغه های آنها نیز افزوده است.

علی جان ملکی افزود: با وجود وعده های فراوان مسوولان وقت هنوز هیچ گونه زیرساخت مناسبی از جمله راه ، آب و امکانات بهداشتی در کانون های اسکان فراهم نشده است.

وی بیان کرد: اوایل به ما وعده می دادند که دولت و مسوولان با همکاری همه دستگاه های اجرایی آماده فراهم کردن امکانات در این کانونها هستند ولی پس از آنکه مستقر شدیم هیچ گونه همکاری و تعاملی برای ارایه خدمات صورت نگرفت.

یکی از دختران هنرمند عشایری در کانون اسکان منطقه دلی بجک بویراحمد در حالی که با دست های پینه بسته خود مشغول بافندنگی جاجیم بود نیز دسترسی نداشتن به برخی خدمات و امکانات اولیه بهداشتی، درمانی و آموزشی را از عمده مشکلات عشایر این منطقه ذکر کرد.

وی بیان کرد: دسترسی نداشتن به مراکز آموزشی متوسطه و حتی راهنمایی در مناطق اسکان عشایر امکان تحصیل برای دانش آموزان به ویژه دختران را با مشکل مواجه کرده و بسیاری از آنها بعد از اتمام دوران ابتدایی از تحصیل و مدرسه باز می مانند.

این هنرمند خوش ذوق عشایری خواستار ارایه تسهیلات و ایجاد بازارچه های فروش صنایع دستی برای تامین و امرار معاش خانواده خود و شکوفاشدن استعدادها و ظرفیت های بالقوه دختران و فرزندان مستعد عشایر شد.

یکی از اهالی عشایر منطقه کاکان بویراحمد نیز در این زمینه می گوید: مردمانی که هیچگاه حاضر نبودند زندگی سخت اما در عین حال با عزت کوچ نشینی خود را با زندگی در کانونهای اسکان با امکانات کم معاوضه کنند اکنون برای تامین برخی امکانات رو به التماس و انتظار آورده اند.

عباس احمدی افزود: عشایر مولد و تامین کننده بخش عمده ای از اقتصاد کشور را اکنون با نام ساماندهی و اجرای طرح اسکان به تدریج از صحنه خارج کرده اند و از آنها می خواهند که دامها و زندگی کوچ نشینی را به یکباره فراموش کنند.

مدیرکل امور عشایر کهگیلویه و بویراحمد نیز با تایید و تصدیق نگرانی عشایر از اجرای طرح اسکان ، گفت: استقبال و رغبت عشایر این استان از این طرح ضعیف است و نمی توان با تحمیل آنها را وادار به این امر کرد.

مجیدعلی پور با بیان اینکه اجرای طرح ساماندهی عشایر از سال ۸۴ آغاز شد ،افزود: به نظر می رسد موانع و مشکلات زیادی فراروی اجرای صحیح این طرح جامع وجود دارد.

وی بیان کرد: اگرچه مجریان و طراحان برای اجرای صحیح این طرح جامع بسیاری از دستگاه های اجرایی و خدماتی را نیز سهیم دانسته اند ولی همراهی و تعامل آنها در این زمینه ضعیف بوده است.

علی پور اظهار کرد: هم اکنون بسیاری از امور خدماتی در مناطق عشایری این استان شامل مدرسه سازی، آبرسانی، احداث جاده دسترسی در مناطق عشایری تنها بر عهده اداره کل امور عشایر استان است.

وی با بیان اینکه هم اکنون حدود یکهزار و ۱۰۰ خانوار عشایری این استان در قالب ۱۳ کانون اسکان یافته اند، یادآور شد:این خانوارها از نبود برخی زیرساخت ها در این کانون ها گله مند هستند.

علی پور به برخی موانع اجرای طرح ساماندهی کوچ و اسکان عشایر در استان اشاره کرد و افزود: نبود مناطق دارای ظرفیت و استعداد ، نبود بازارچه های مناسب برای فروش تولیدات و صنایع دستی عشایر، همکاری نکردن دستگاه های مختلف اجرایی و خدماتی و نبود برخی زیرساخت های لازم مهمترین مشکلات در اجرای طرح اسکان است.

وی با بیان اینکه بیش از یک میلیون راس دام مولد در اختیار عشایر استان کهگیلویه وبویراحمد است، افزود: سالانه حدود هشت هزار تن گوشت قرمز توسط عشایر استان تولید می شود.

علی پور تاکید کرد: هم اکنون بیش از ۴۸۰ هزار و ۴۹۹ هکتار عرصه مرتعی و حدود ۸۸۷ هزارهکتار عرصه جنگلی در محدوده قلمرو عشایر این استان است.

وی ابراز داشت: جامعه عشایری کهگیلویه و بویراحمد سالانه قابلیت عرضه ۹۴ هزار راس گوسفند و بره، ۳۲۰ هزار راس بز و بزغاله و دوهزار و ۶۰۰ راس دام سنگین گاو و گوساله را به بازار دارد.

وی عنوان کرد: جامعه عشایری در سایر تولیدات نقش مهمی دارد و توانسته باتولید سالانه بیش از ۲۳ درصد از انواع محصولات کشاورزی و باغی، بیش از ۱۰هزارمتر مربع انواع صنایع دستی قالی، قالیچه،گبه،گلیم و جاجیم توانمندی خود را در بازار های ملی و منطقه ای نشان دهد.

علی پور با بیان اینکه بیش از ۱۲ درصد در قالب ۱۱ هزار و ۱۲۰ خانوار با جمعیتی افزون بر ۷۰هزار نفراز جمعیت کهگیلویه وبویراحمد عشایر است، افزود: این میزان جمعیت از شش ایل بومی ، دو طایفه قشقایی ، ۱۶ تیره ، ۱۸۱ طایفه و بیش از یک هزار و ۱۱۰ تش(اولاد) شکل گرفته است.

وی عنوان کرد: عشایراین استان ۳۵۷ شهید را نیز درهشت سال دفاع مقدس تقدیم این نظام و انقلاب کرده است.

علی پور عشایر را وفادارترین قشر مردم به انقلاب اسلامی، امام راحل و رهبری معظم دانست و تصریح کرد: متاسفانه عشایر کهگیلویه وبویراحمد در سال های اخیر با بحران های متعددی از قبیل خشکسالی مواجه شده اند.

مدیرکل امورعشایر کهگیلویه و بویراحمد افزود: باوجود تمامی بحران ها ، عشایر این استان در عرصه تولید پیشگام بوده و از بحران ها هراسی نداشته اند.

علیپورتعداد دام عشایر کهگیلویه و بویراحمد را حدود یک میلیون راس ذکر و افزود: تولید سالانه بیش از یک هزار و ۲۰۰ تن گوشت قرمز و ۲۶ هزارتن شیر از مهمترین تولیدات عشایر استان در زمینه دامی است.

وی گفت: عشایر کهگیلویه و بویراحمد با تولید بیش از چهارهزار مترمربع انواع صنایع دستی نیز مقام اول تولیدات صنایع دستی استان را به خود اختصاص داده است.

وی تولید سالانه ۲۷۶ تن انواع پشم، ۴۰۰هزار تخته پوست و کشاورزی و باغداری در حدود سه هزار و ۸۱۵ هکتار اراضی کشاورزی را از سایر فعالیت های جامعه عشایری این استان در زمینه کشاورزی و دامپروری عنوان کرد.

استاندار کهگیلویه وبویراحمد نیز در این زمینه به خبرنگار ایرنا گفت: موضوع اشتغال، تولید و امنیت پایدار به عنوان بخشی از دغدغه های مهم جامعه عشایری این استان باید به طور جد مورد توجه متولیان امور اجرایی و امنیتی و تمامی دستگاه های اجرایی قرار گیرد.

سید موسی خادمی افزود: طرح اسکان عشایر زمانی برای این قشر زحمت کش جامعه سودمند خواهد بود که به تناسب ظرفیت ها و نیازهای ضروری آنها نیز امکانات و زیرساخت های لازم فراهم شده باشد.

وی معتقد است که باید طرح ساماندهی عشایر از حد شعاری بودن خارج شود و با یک عزم راسخ و برنامه ریزی منسجم جزو اولویت های اساسی دولت و سازمان امور عشایر کشور قرار بگیرد.

خادمی تصریح کرد: به نظر می رسد قوانین و دستوراالعمل ها در این راستا کم نیست ولی مشکل اساسی در نحوه اجرا و عملیاتی کردن وظایف است.

وی تاکید کرد: نمی توان به بهانه رفاه، آسایش و ساماندهی عشایر همه زندگی ، صحرا و کوچ و دام را از آنها جدا کرد ولی کمترین امکانات و زیرساخت مناسبی را برای آنان فراهم نکرد.

خادمی همچنین بر لزوم مردم شناسی و ساماندهی وضعیت عشایر استان به لحاظ اسکان و یا عشایر کوچ رو تاکید کرد.

وی با بیان اینکه همه دستگاه های اجرایی، خدماتی ، فرهنگی و حتی امنیتی و انتظامی در برآورده کردن نیازها و رفع دغدغه های عشایر نقش دارند، اظهار کرد: مشارکت ، هماهنگی و تعامل این دستگاه ها با اداره کل امور عشایر برای بهبود و ساماندهی بهتر عشایر ضروری است.

وی ابراز داشت: مستند سازی و سند دارکردن برخی مراتع و اراضی مربوط به عشایر نیز از سایر موارد مهمی است که باید در دستور کار متولیان امور به ویژه منابع طبیعی قرار گیرد.

خادمی بر ساماندهی و لزوم مردم شناسی، مستند سازی و ثبت برخی آداب ، رسوم و فرهنگ های بومی و سنتی عشایرتاکید کرد و افزود: باید بتوان در عمل و با خدمات رسانی مطلوب از هدف و اعتقاد امام راحل (ره) در مورد این قشر فعال جامعه دفاع کرد.

خادمی تشکیل شورای عالی عشایر در استان را اقدامی مناسب برای ایجاد هماهنگی و نظارت بر حسن اجرای کارها و اقدامات سایر دستگاه ها و نیز ایجاد زیرساخت و سیاست گذاری جهت بهبود وضعیت رفاهی و اجتماعی جامعه عشایری اعلام کرد.

وی با بیان اینکه تنیده شدن جامعه شهری، روستایی و عشایری در استان کهگیلویه وبویراحمد در کنار پراکندگی روستاها و مناطق عشایری تا حدود زیادی ساماندهی و انجام برخی فعالیت ها را با چالش مواجه کرده است.

او افزود: باید متولیان امور در هر بخش بتوانند با نیازسنجی درست و برنامه ریزی اصولی زمینه ارایه خدمات به هر قشری را فراهم کنند.

خادمی برخی ظرفیت ها و نقاط مثبت جامعه عشایری به عنوان ذخیره های اصلی مورد نظر امام (ره) و انقلاب را یادآور شد و افزود: مشارکت و کارجمعی کردن ، سلحشوری و شجاعت از جمله شاخص های مهم عشایر است.

وی تصریح کرد: بیش از ۱۲درصد معادل ۷۰ هزار نفر از جمعیت کهگیلویه وبویراحمد را عشایر تشکیل می دهند.

بر اساس آمارهای موجود جامعه عشایر ایران در چند دهه گذشته اگرچه با کاهش جمعیت مواجه بوده ولی با این وجود نقش مهمی در توسعه اقتصادی کشور در ابعاد مختلف همچون عرضه نیروی کار، تامین مواد غذایی و مواد خام صنعتی، عرضه سرمایه و تولید کشور برعهده داشته است.

این آمارها نشان می دهد هم اکنون جمعیت دودرصدی عشایر در ایران حدود ۲۰درصد تولید گوشت قرمز، پنج درصد محصولات ارگانیک کشاورزی و ۳۸درصد صنایع دستی را عهده دار است.

گزارش از حمید جهان

۷۵۳۰/۵۶۶

انتهای پیام /*

: ارتباط با سردبیر
<a href="mailto:' newsroom@.ir

منبع : خبرگزاری ایرانا