پایگاه خبری یاسوج 24

سایت مردم استان (ک و ب): محمدرضا حیدری:

اما برخی از شکارچیان تنها به شکار حیواناتی مانند کل و بز بسنده نمی‌کنند؛ گاهی حتی پرندگان شکاری که برخی از آنها نیز در خطر انقراض قرار دارند هدف گلوله این شکارچیان قرار می‌گیرند و از بین می‌روند. این‌گونه پرندگان که تعدادی از آنها فقط در منطقه دنا زندگی می‌کنند در معرض انقراض قرار دارند. اما در این میان انسان‌هایی هستند که زندگی‌شان را وقف نجات این پرنده‌ها و همچنین حیوانات زخمی کرده‌اند؛ انسان‌هایی که لذت زندگی را نه در شکار بلکه در نجات یک پرنده یا حیوان زخمی می‌دانند. عیسی فرهی‌نسب، دوستدار حیات‌وحش در شهرستان سی‌سخت در استان کهگیلویه و بویراحمد سال‌هاست که برای نجات پرندگان شکاری و وحشی که هدف شکارچیان قرار می‌گیرند و همچنین حیوانات وحشی و اهلی که زخمی می‌شوند تلاش می‌کند و به همین دلیل «سفیر دنا» لقب گرفته است. او سال‌هاست حافظ محیط‌زیست و پرندگان و جانوران وحشی و اهلی منطقه سی‌سخت است و تاکنون بیش از ۳۵۰ پرنده اهلی و شکاری بیمار و زخمی را درمان کرده و دوباره به دامن طبیعت بازگردانده است. این مرد همچنین در خانه‌اش از ۲۰۰ گونه جانور که در شکار غیرقانونی زخمی شده بودند مراقبت کرده و پس از درمان، آنها را به طبیعت و محیط زندگی‌شان بازگردانده است. این مرد ۳۷ ساله، سال‌هاست که با هزینه شخصی و با شور و علاقه‌ای وصف‌نشدنی در ‌راه پاسداشت از محیط‌زیست و حیات‌وحش استان از هیچ کاری دریغ نکرده است. او همه موفقیت‌های زندگی‌اش را مدیون محبت به پرندگان و حیوانات زخمی می‌داند و می‌گوید تا زمانی که بتواند برای درمان آنها و بازگرداندن به دامن طبیعت دریغ نخواهد کرد. براساس اعلام سازمان بین‌المللی حفاظت از طبیعت و محیط‌زیست، از مجموع ۷۹‌گونه جانوری در معرض خطر در ایران ۱۲مورد مربوط به استان کهگیلویه و بویراحمد است. مهم‌ترین گونه‌های جانوری در معرض خطر در این استان شامل گوزن زرد، کل و بز، کرکس مصری، فاخته خاوری، خرس قهوه‌ای، عقاب شاهی و عقاب طلایی است و مهم‌ترین عامل انقراض این حیوانات، شکار و پروژه‌های عمرانی است.

• زادگاه پرندگان شکاری

شهر سی‌سخت مرکز شهرستان دنا در ۳۵ کیلومتری یاسوج واقع شده و به‌دلیل وجود کوهستان سرسبز به یکی از مناطق توریستی ایران تبدیل شده است. این منطقه محل زندگی گونه‌های مختلف پرندگان ، حیوانات‌وحشی و اهلی است. عیسی فرهی‌نسب با بیان اینکه فردوسی در شاهنامه علت نامگذاری این منطقه را حضور ۳۰پهلوان همراه با کیخسرو عنوان کرده است می‌گوید: ۳۰پهلوان قدرتمند ایران در این منطقه حضور داشتند و همراه با کیخسرو از آنجا عبور کردند ولی این پهلوانان در برف و سرمای گردنه کوهستانی گرفتار شده و جان باختند و به همین دلیل نام سی‌سخت را بر این منطقه قرار دادند. این منطقه به‌دلیل طبیعت بکر خود، زادگاه حیوانات و پرندگان اهلی و وحشی بسیاری است و به‌همین دلیل شکارچیان زیادی هر سال به این منطقه می‌آیند. وی ادامه می‌دهد: از دوران کودکی علاقه بسیاری به حیوانات داشتم. فرزند سوم خانواده بودم و کودکی‌ام در روستا سپری شد و همیشه با حیوانات دوست بودم. از آنها ترسی نداشتم و به همین دلیل زمانی که با حیوانات‌وحشی روبه‌رو می‌شدم فرار نمی‌کردم و سعی می‌کردم با نزدیک شدن به آنها این حس را به آنها منتقل کنم که من دوست آنها هستم. از‌‌ همان کودکی علاقه زیادی برای کمک‌کردن به حیوانات زخمی داشتم. بار‌ها در کوه با روباه یا عقاب زخمی روبه‌رو می‌شدم و از خانه برای آنها مخفیانه غذا می‌بردم. آن قدیم‌ها محیط‌زیست این منطقه چنان بکر و دست‌نخورده بود که کل و بزهای وحشی و سایر جانوران و پرندگانی همچون کبک تا دم در خانه‌ها می‌آمدند. اما امروز دیگر حتی خبری از کبک‌ها و حیوانات وحشی نیست. از بین رفتن محیط‌زیست توسط انسان‌ها و شکار این حیوانات توسط شکارچیان باعث شده است نسل این حیوانات منقرض شده و تا چند سال دیگر تنها باید به فرزندان‌مان عکس این حیوانات را نشان دهیم. او به ریشه‌های این محبت نسبت به حیوانات اشاره می‌کند: پدرم آشپز دانشسرای تربیت‌معلم بود و همیشه به من تأکید می‌کرد که حیوانات، مهربانی و محبت انسان را به‌خوبی می‌فهمند و آن را فراموش نمی‌کنند. در راه بازگشت از مدرسه به خانه اگر پرنده زخمی‌ای پیدا می‌کردم آن را دور از چشم بقیه در پشت تخته سنگی مخفی می‌کردم و هر روز برایش غذا می‌بردم. بعد از پایان تحصیلات دبیرستان در مغازه قاب‌سازی مشغول به‌کار شدم و پس از مدتی در مغازه کار شیشه‌بری راه انداختم. بعد از ازدواج تصمیم گرفتم حیوانات زخمی را در خانه‌ام درمان کنم تا دست شکارچیان به آنها نرسد.

• تیمار جانوران زخمی

سال ۸۸ یک بهله عقاب طلایی را که گلوله به پایش اصابت کرده و یکی از بال‌هایش نیز شکسته بود در روستای کریک شهرستان دنا پیدا کردم و به خانه بردم. از آنجا که حیاط خانه ما بزرگ است چند قفس بزرگ ساختم تا پرنده‌ها و حیوانات زخمی را در آنجا نگهداری و مراقبت کنم.

با استفاده از داروهای گیاهی پای زخمی عقاب را درمان کردم و هر روز به او گوشت می‌دادم. از آنجا که نمی‌خواستم با بوی دست من آشنا شود و خوی شکار را فراموش کند سعی می‌کردم با دستکش به او غذا بدهم. همچنین مرغ و خروس ذبح می‌کردم و در قفس این عقاب می‌انداختم تا از گوشت شکار تغذیه کند. بعد از مدتی زخم‌های عقاب درمان شد. او را به کوهستان بردم تا دوباره به طبیعت بازگردد. لحظه پرواز این پرنده شکاری که بال‌های بسیار بزرگی داشت، زیبا و فراموش‌نشدنی بود. پرندگان شکاری، حیوانات بسیار باهوشی هستند و بوی انسان را به‌خوبی تشخیص می‌دهند و اگر گوشت شکار بوی انسان بدهد آن را نمی‌خورند. چندی قبل نیز عقاب طلایی که در اثر اصابت گلوله تفنگ ساچمه، از ناحیه بال زخمی شده بود توسط پرسنل محیط‌زیست تحویل من شد که پس از ۲ماه مراقبت از این پرنده کمیاب در دامان طبیعت‌ آزادش کردم. عقاب طلایی یکی از باشکوه‌ترین پرندگان شکاری در دنیا به‌شمار می‌رود و اندازه طول بدن این پرنده ۷۵ تا ۸۳ سانتی‌متر و پهنای دوبال آن بین ۱۹۰ تا ۲۳۰ سانتی‌متر است. زیستگاه این نوع پرنده کوهسارهای کم‌گیاه و خشک و گاهی جنگل‌های کوهستانی، صخره‌های ساحلی و دشت‌هاست که روی لبه پرتگاه‌ها و گاهی روی درخت آشیانه می‌سازد و ازجمله پرندگان بومی ایران است. هر روز ۲ تا ۳ کیلو گوشت سفید و قرمز به این پرندگان خورانده می‌شود تا اینکه به حالت طبیعی و اولیه خود بازگردند.

• لاشه‌های مسموم

فصل پاییز فصل شکار است و معمولا تا اوایل زمستان به طول می‌انجامد. در این فصل شکارچیان بسیاری به منطقه دنا و زاگرس می‌آیند. البته مجوز شکار آنها شکار کل و بز و حیوان‌هایی است که در مجوز آنها مشخص شده است اما متأسفانه برخی از آنها که شکارچیان بدون مجوز هستند اقدام به شکار پرنده‌ها به‌خصوص پرندگان شکاری می‌کنند. در این منطقه گونه‌های مختلف پرندگان شکاری زندگی می‌کنند و شاید بتوان گفت تنوع گونه‌های آن در کشور بی‌نظیر است. عقاب طلایی، عقاب‌های دشتی، سارگپه، بالابان، قرقی، شاهین و دلیجه و مرغ‌ماهیخوار ازجمله پرندگان شکاری‌ای هستند که در این منطقه زندگی می‌کنند. پرنده دال یکی از زیباترین پرندگانی است که نسل آن رو به انقراض است و متأسفانه تعدادی از آن توسط شکارچیان شکار می‌شود. این روز‌ها و با نزدیک شدن به فصل بهار، جفت‌گیری پرنده‌ها آغاز می‌شود و شکار آنها ممنوع است. همه تلاش محیط‌بان‌ها و دوستداران محیط‌زیست این است که جلوی شکار این پرنده‌ها را بگیرند که البته تا حدودی نیز موفق بوده‌اند.

آقای فرهی‌نسب اینها را می‌گوید و ادامه می‌دهد: علاوه بر زخمی‌شدن پرندگان شکاری و همچنین حیوانات وحشی و اهلی این منطقه توسط شکارچیان تعدادی از آنها نیز مسموم می‌شوند و اگر به‌موقع برای درمان آنها اقدام نکنیم از بین می‌روند. ۵‌ ماه قبل پرنده شکاری‌ای به نام دال که مسمومیت شدیدی داشت را بلافاصله نزد دامپزشک بردم و با دارو و مراقبت‌هایی که از این پرنده انجام دادیم از مرگ نجات پیدا کرد و دوباره به طبیعت بازگردانده شد. متأسفانه برخی از روستاییان و چوپان‌ها که گرگ به گله آنها حمله و گوسفندان را زخمی می‌کند برای انتقام از گرگ، لاشه گوسفند را به سم آغشته می‌کنند ولی گاهی اوقات پرنده‌های شکاری از گوشت این لاشه تغذیه می‌کنند و مسموم می‌شوند. در این مدت از چوپانان روستاهای اطراف درخواست کرده‌ام از مسموم کردن لاشه‌های گوسفندان خودداری کنند و خوشبختانه تعدادی از آنها دست از این کار برداشته‌اند.

یک بار پرنده «دال زرد» را که زخمی شده بود بعد از درمان در طبیعت‌‌ رها کردم و این پرنده در نزدیکی من ۴ بار دور زد که به نوعی بیان تشکر بود. آنقدر از این قدردانی لذت بردم که تا پایان عمر آن را از یاد نمی‌برم. این پرنده با وجود وحشی‌بودن محبت را حس می‌کرد و با این کار از من تشکر کرد.

آقای فرهی‌نسب تلاش کرده در این سال‌ها خانواده‌اش را نیز از چنین لذت‌هایی محروم نکند؛ «خوشبختانه همسر و ۵ دخترم نیز مرا در این کار همراهی می‌کنند. گاهی اوقات برای تغذیه این پرنده‌های شکاری باید روزانه ۵کیلو گوشت تهیه کنم و همسرم با مدیریت زندگی‌مان هیچ‌گاه اجازه نداده است که این پرنده‌ها و حیوانات وحشی گرسنه بمانند. همه دخترانم عاشق این حیوانات هستند و به من در نگهداری از آنها کمک می‌کنند. نگهداری از حیوانات زخمی یا بیمار همیشه لذت‌بخش است. بار‌ها وقتی مشغول درمان آنها بود‌ه‌ام مرا چنگ زده یا گاز گرفته‌اند اما همه اینها به‌خاطر طبیعت آنهاست و به‌همین دلیل سعی کرده‌ام آنها از خوی وحشی‌بودنشان فاصله نگیرند. در مراحل مختلف درمانی آنها دکتر عمادی، دامپزشک منطقه، کمک زیادی به من کرده است و خوشبختانه تاکنون ۳۵۰ پرنده شکاری و وحشی و ۲۰۰ جانور زخمی و وحشی را درمان کرده و به طبیعت بازگردانده‌ام. ۲ قلاده بچه‌خرس را که مادر آنها توسط شکارچیان غیرمجاز کشته شده بود مدتی نگه‌داشتم و هر روز به آنها شیر و عسل می‌دادم. یکی از این خرس‌ها که به نام دنا مشهور است به تهران منتقل شده و در پارک پردیسان نگهداری می‌شود. حیوانات وحشی زیادی ازجمله ۲ گورکن را که در تصادف زخمی شده بودند نیز درمان کرده و به جنگل بازگردانده‌ام.

«سفیر دنا» ‌در کلاس‌های مختلف دامپزشکی شرکت کرده و با نحوه درمان پرندگان و حیوانات آشنا شده است. او با وجود آنکه درآمد زیادی ندارد اما سعی کرده‌ غذای این حیوانات را از جیب خودش تأمین کند اما مشکل فقط غذا و درمان نیست؛ «به‌دلیل اینکه در زمستان نگهداری از این حیوانات در حیاط خانه بسیار سخت است و آنها نیاز به جای گرمی دارند مغازه‌ای اجازه کردم و تعدادی از این پرنده‌ها و حیوانات را به آنجا انتقال داده‌ام تا از سرما در امان باشند. البته این حیوانات نیاز به یک محیط مناسب دارند و امیدوارم سازمان حفاظت محیط‌زیست مکان مناسبی را در اختیار من قرار دهد تا بتوانم از آنها به‌خوبی نگهداری کنم.»

فرهی‌نسب می‌گوید: بسیاری از شکارچیان منطقه را می‌شناسم و گاهی اوقات با آنها تماس می‌گیرم تا برای دیدن پرنده‌های زخمی که در مغازه از آنها نگهداری می‌کنم بیایند. پرنده سارگپه‌ای را که بر اثر شلیک شکارچیان یکی از بال‌هایش را از دست داده و مدت‌هاست که از او نگهداری می‌کنم به شکارچیان نشان می‌دهم و درخواست می‌کنم تا با کنار گذاشتن شکار حیوانات، حق زندگی را از آنها نگیرند. خوشبختانه این کار تأثیر زیادی داشته و بسیاری از آنها شکار را کنار گذاشته‌اند. زدن یک پرنده شکاری کار سختی نیست امادلیل درستی برای این کار وجود ندارد و توصیه من به شکارچیان تنها ۲‌کلمه است و آن اینکه به آنها بگویم «مرد باشید».

• درختان بلوط؛ خانه پرندگان شکاری

خدمات فرهی‌نسب به طبیعت و حیات‌وحش تنها به نگهداری از حیوانات زخمی خلاصه نمی‌شود؛ «درختان بلوط این منطقه مکان امنی برای زندگی پرندگان و حیوانات هستند و به‌همین دلیل هر سال تعداد زیادی بذر بلوط را در اطراف سی‌سخت می‌کارم تا چندسال بعد درختان تنومند بلوط، لانه پرندگان وحشی و شکاری شوند. ۲حیوان نقش اساسی در کاشت بذر بلوط زیر زمین دارند. یکی از حیوانات، گراز است که با دندان‌های بلند و تیزش زمین را کنده و بذرهای بلوط را که در جنگل‌‌ رها شده است زیر خاک مدفون می‌کند. سنجاب هم بذرهای بلوط را زیر خاک مدفون می‌کند تا در زمان مناسب از آن به‌عنوان غذا استفاده کند اما چون حیوان فراموشکاری است نمی‌تواند جای این بذر‌ها را پیدا کند و به این ترتیب بذرهای بلوط در نقاط مختلف جنگل رشد کرده و با توجه به عمر بالا و مقاومت این درخت در برابر کم‌آبی، مکان مناسبی برای زندگی پرندگان و همچنین حیوانات وحشی است.»

• تلاش برای نجات گونه‌های کمیاب

گپی با دامپزشک همکار «سفیر دنا»

دکتر محبوبه عمادی سال‌هاست که در منطقه سی‌سخت حیواناتی که توسط شکارچیان زخمی می‌شوند را تیمار می‌کند و با کمک عیسی فرهی‌نسب این پرندگان و حیوانات را دوباره به طبیعت و زندگی طبیعی‌شان بازمی‌گرداند. او با بیان اینکه عیسی فرهی‌نسب با همه وجود و به‌خاطر علاقه زیادی که به طبیعت و حیوانات دارد برای نجات و کمک به آنها تلاش می‌کند، می‌گوید: ۷ سال است در کلینیک دامپزشکی‌ای که در این منطقه بنا کرده‌ایم حیوانات زخمی و بیمار را درمان می‌کنیم. در این سال‌ها از نزدیک شاهد بوده‌ام که این مرد به پرنده‌ها و حیوانات عشق می‌ورزد. نگهداری از حیوانات زخمی هزینه‌های زیادی دارد و تعدادی از این پرندگان شکاری از گوشت تغذیه می‌کنند و این دوستدار حیوانات و طبیعت با هزینه خود برای این پرنده‌ها و حیوانات گوشت تهیه می‌کند.

دکتر عمادی ادامه می‌دهد: متأسفانه به‌خاطر وجود تعداد زیادی تفنگ شکاری، گاهی اوقات شکارچیان برای سرگرمی دست به شکار می‌زنند. البته در چند سال گذشته این وضعیت با فرهنگسازی‌ای‌ که در زمینه شکستن تفنگ‌های شکاری و کنار گذاشتن شکار انجام گرفته، بهتر شده است. گاهی اوقات نیز حیوانات وحشی این منطقه در تصادفات جاده‌ای زخمی و توسط مردم برای درمان به کلینیک دامپزشکی منتقل می‌شوند. او از مراحل درمان حیوانات و شرایط بحرانی آنها می‌گوید: تعدادی از این پرندگان شکاری کمیاب هستند و نسل آنها در خطر انقراض قرار دارد و زمانی که توسط شکارچیان زخمی می‌شوند اگر نتوانیم بال زخمی آنها را درمان کنیم مجبور می‌شویم برای حفظ نسل آنها بال زخمی‌شان را قطع کنیم. گاهی اوقات نیز پرندگانی را که زخم‌های آنها عمیق بوده و قابل درمان نیست، درصورتی که نسلشان در حال انقراض نباشد، مجبور می‌شویم «اتانازی» کنیم و از بین ببریم. این صحنه‌ها برای ما بسیار دردناک و تلخ است. در این مدت مجبور شدیم بال ۴ پرنده شکاری کمیاب را که با شلیک گلوله شکارچیان زخمی شده بودند قطع کنیم. آقای فرهی‌نسب برای مجاب کردن شکارچیان گاهی اوقات در فصل شکار، شکارچیان را به خانه یا مغازه‌اش دعوت می‌کند و پرندگانی که بال‌هایشان قطع شده است را به آنها نشان می‌دهد. این کار او تأثیر زیادی داشته است. آقای فرهی‌نسب یکی از معدود انسان‌هایی است که برای نجات حیات‌وحش و محیط‌زیست با همه وجود تلاش می‌کند و بخش زیادی از درآمدش را که از راه شیشه‌بری به‌دست می‌آورد برای تغذیه و نگهداری حیوانات زخمی هزینه می‌کند./ همشهری